Soạn ngắn gọn văn 11 Cánh diều bài 5: Thực hành tiếng Việt

Soạn siêu ngắn bài 5: Thực hành tiếng Việt ngữ văn 11 Cánh diều. Với câu từ ngắn gọn, ý tứ xúc tích, dễ hiểu, học sinh nhanh chóng nắm bắt các ý chính của bài, giúp nhớ nhanh và nhớ lâu. Từ đó, việc chinh phục kiến thức trở nên dễ hơn bao giờ hết.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Câu 1: Những trường hợp nào dưới đây được xem là hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường về từ?

  1. a) Ăn ngay ở thật, mọi tật mọi lành. (Tục ngữ)

  2. b) Những là đắp nhớ đổi sầu,

Tuyết sương nhuốm nửa mái đầu hoa râm.

(Nguyễn Du)

  1. c) Trăng rất trăng là trăng của tình duyên.

(Xuân Diệu)

  1. d) Càng thấy anh đứng yên, họ càng được ngắm, và càng cho là anh muốn pha trò như thế, nên càng cười già! (Nguyễn Công Hoan)

  2. e) Có phải duyên nhau thì thắm lại,

Đừng xanh như lá, bạc như vôi.

(Hồ Xuân Hương)

Trả lời:

  1. "Ăn ngay ở thật" - Kết hợp sai từ.

  2. "Những là đắp nhớ đổi sầu" - Kết hợp sai từ.

  3. Chuyển từ loại: Trăng từ danh từ thành tính từ.

  4. "Càng thấy anh đứng yên" - Thay đổi trật tự từ trong câu.

  5. "Đừng xanh như lá, bạc như vôi." - Tỉnh lược một bộ phận cấu thành câu.

 

Câu 2. Phân tích hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường gây nên tiếng cười bất ngờ trong câu chuyện sau: 

Sư cụ xơi thịt cầy vụng ở trong phòng. Chủ tiểu biết, hỏi: 

- Bạch cụ, cụ xơi gì trong ấy ạ? Sư cụ đáp:

- Tao ăn đậu phụ.

Lúc ấy, có tiếng chó sủa ầm ĩ ngoài cổng chùa. Sư cụ hỏi: 

– Cái gì ngoài cổng thể?

Chú tiểu đáp:

- Bạch cụ! Đậu phụ làng cắn đậu phụ chùa đấy ạ!

(Truyện cười dân gian)

Trả lời:

Ta thường thấy có đậu phụ cân, đậu phụ thanh chứ không thấy có đậu phụ làng, đậu phụ chùa và càng không thể có “đậu phụ làng cắn đậu phụ chùa”. Người đọc bật cười vì cách trả lời của chú tiểu bởi chú biết chắc sư cụ xơi thịt cầy vụng mà sư cụ lại bảo ăn đậu phụ nên chú tiểu trả lời sư cụ như một sự chấp nhận câu nói của sư cụ. Cả hai nhân vật giao tiếp cùng vi phạm quy tắc hội thoại khi đã trả lời không đúng sự thật – vi phạm phương châm về chất.

 

Câu 3. Tìm và phân tích hiện tượng phá vỡ trật tự thông thường của từ trong những câu sau:

  1. a) Tình thư một bức phong còn kín, 

Gió nơi đâu, gượng mở xem.

(Nguyễn Trãi)

  1. b) Lom khom dưới núi, tiều vài , 

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

(Bà Huyện Thanh Quan)

  1. c) Đã hết thời, thứ nghệ thuật khéo léo phấn son mà bên trong mục ruỗng, nghèo nàn. (Nguyễn Đình Thi)

  2. d) Trong cái hang tối tăm bẩn thỉu ấy, sống một đời khốn nạn những người gầy gò, rách rưới. (Thạch Lam)

Trả lời:

  1. "Tình thư một bức phong còn kín" - Thay đổi vị trí từ trong cụm từ. 

  2. Cả hai câu thơ của Bà Huyện Thanh Quan đều sử dụng nguyên tắc đảo trật tự từ trong câu. Cả hai câu đều đảo chủ ngữ ra sau còn vị ngữ ra trước. 

  3. Câu văn đã lược đi thành phần chính của câu là chủ ngữ. Không nói rõ là thứ nghệ thuật gì mà chỉ đề cập “thứ nghệ thuật khéo léo phấn son…” với tác dụng để cho người đọc tự cảm nhận được và tạo sự kết nối trong đoạn văn. 

  4. Câu văn lược đi thành phần chính của câu là chủ ngữ. Tác dụng nhằm làm cho câu văn thêm phần bí ẩn, tránh lặp với những từ ngữ ở câu trước. 

 

Câu 4: Tìm câu rút gọn và câu đặc biệt trong những ngữ liệu sau. Việc sử dụng những kiểu câu đó có tác dụng như thế nào?

  1. a) Cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ rồng phượng với một ông tướng cầm chuỳ, cả hai cánh tay cũng thế. Trông gớm chết! (Nam Cao)

  2. b) Hàng xóm phải một bữa điếc tai, nhưng có lẽ trong bụng thì họ hả: xưa nay họ mới chỉ được nghe bà cả, bà hai, bà ba, bà tư nhà cụ bá chửi người ta, bây giờ họ mới được nghe người ta chửi lại cả nhà cụ bá. Mà chửi mới sướng miệng làm sao! Mới ngoa ngoắt làm sao! (Nam Cao)

  3. c) Kéo chăn về phía ấy, sao cứ dồn cả lại cho mẹ thế này. Ừ, không đói thì thôi. Khuya rồi. Ngủ đi, mai còn đi làm sớm, con ạ. (Phong Điệp)

  4. d) Bà vợ hỏi lại: “Ông có đứng máy được không?". Ông chồng trả lời: “Không."- “Ông có sắp chữ được không?” - “Không.”. (Nguyễn Khải)

Trả lời:

  1. Câu "Trông gớm chết!" bị lược bỏ thành phần chủ ngữ 

Tác dụng: làm câu gọn hơn, thông tin truyền tải nhanh và tránh lặp từ, đồng thời diễn tả một cách trực tiếp cảm xúc của chủ thể.

  1. Câu "Mà chửi mới sướng miệng làm sao! Mới ngoa ngoắt làm sao!" thiếu thành phần chủ ngữ 

Tác dụng: làm câu ngắn gọn, đồng thời thể hiện được ý đồ nghệ thuật của tác giả.

  1. Câu "Ừ, không đói thì thôi." 

Tác dụng làm câu ngắn gọn.

  1. Câu “Không.”  

Tác dụng làm câu ngắn gọn, truyền tải thông tin nhanh chóng tới người nghe.

 

Nội dung quan tâm khác

Từ khóa tìm kiếm: Soạn ngắn gọn ngữ văn 11 Cánh diều bài Thực hành tiếng Việt, Soạn ngắn ngữ văn 11 Cánh diều bài Thực hành tiếng Việt

Bình luận

Giải bài tập những môn khác