Slide bài giảng Kinh tế pháp luật 12 chân trời Bài 15: Một số nội dung cơ bản của Công pháp quốc tế về dân cư, lãnh thổ, biên giới quốc gia
Slide điện tử Bài 15: Một số nội dung cơ bản của Công pháp quốc tế về dân cư, lãnh thổ, biên giới quốc gia . Trình bày với các hiệu ứng hiện đại, hấp dẫn. Giúp học sinh hứng thú học bài. Học nhanh, nhớ lâu. Có tài liệu này, hiệu quả học tập của học môn KTPL 12 Chân trời sáng tạo sẽ khác biệt
Bạn chưa đủ điều kiện để xem được slide bài này. => Xem slide bài mẫu
Tóm lược nội dung
BÀI 15. MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CÔNG PHÁP QUỐC TẾ DÂN CƯ, LÃNH THỔ, BIÊN GIỚI QUỐC GIA
MỞ ĐẦU
Câu hỏi: Em hãy chia sẻ hiểu biết của bản thân về một số văn bản pháp luật quốc tế về biên giới quốc gia
Trả lời rút gọn:
1. Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS)
2. Công ước về quy định luật pháp cho việc xác định biên giới lục địa (Vienna Convention on the Law of Treaties - VCLT)
3. Công ước về quy định luật pháp cho việc xác định biên giới giữa các quốc gia có liên quan đến nhau (Vienna Convention on Succession of States in respect of Treaties - VCSST)
KHÁM PHÁ
Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:
- Cho biết chế độ tối huệ quốc và đãi ngộ đặc biệt được áp dụng với diện chủ thể nào. Phân tích các trường hợp để làm rõ.
- Cho biết việc ông A ở lại Việt Nam trong trường hợp 2 có hợp pháp không. Nếu muốn cư trú lâu dài ở Việt Nam, ông A cần làm gì?
Trả lời rút gọn:
1. Áp dụng của chế độ tối huệ quốc và đãi ngộ đặc biệt:
- Chế độ tối huệ quốc thường được áp dụng trong lĩnh vực thương mại và hàng hải, nhấn mạnh quyền được đối xử ngang bằng giữa các quốc gia trong quan hệ quốc tế, đảm bảo rằng cá nhân hoặc pháp nhân nước ngoài ở một quốc gia được hưởng các quyền lợi và ưu đãi mà các thực thể của quốc gia đó đang và sẽ được hưởng.
- Chế độ đãi ngộ đặc biệt thường được áp dụng trong quan hệ ngoại giao và lãnh sự giữa các quốc gia và giữa quốc gia với các tổ chức quốc tế, chú trọng đến việc cung cấp các quyền, ưu đãi đặc biệt cho cá nhân nước ngoài và có thể yêu cầu họ chịu các trách nhiệm pháp lý mà công dân của quốc gia sở tại không được hưởng.
2.
- Hành động này có thể vi phạm pháp luật nhập cảnh và cư trú của Việt Nam, tùy thuộc vào luật pháp cụ thể của quốc gia này.
- Nếu ông A muốn cư trú lâu dài ở Việt Nam, ông cần phải tuân thủ các quy định và thủ tục nhập cư được quy định bởi luật pháp Việt Nam.
Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:
- Cho biết bảo hộ công dân và cư trú chính trị được thể hiện như thế nào qua hai trường hợp 1 và 2.
- Nêu thêm các ví dụ minh họa về hoạt động bảo hộ công dân.
Trả lời rút gọn:
- Trường hợp 1: nước V cung cấp sự ổn định và bảo vệ cho ông M, người bị truy nã vì lí do chính trị từ quốc gia K.
- Trường hợp 2: Nhà nước Việt Nam đảm bảo an toàn và bảo vệ quyền lợi của công dân Việt Nam đang cư trú hoặc lưu trú tại Nhật Bản trong tình huống khẩn cấp do thiên tai.
- Ví dụ minh họa:
+ Trường hợp mất hồ sơ và tài sản: Khi công dân của một quốc gia mất hồ sơ quan trọng hoặc trở nên vô gia cư ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao của quốc gia đó có thể can thiệp để giúp họ khôi phục hồ sơ hoặc cung cấp hỗ trợ tài chính.
+ Tai nạn lao động hoặc y tế: Nếu một công dân gặp nạn lao động hoặc cần sự chăm sóc y tế khẩn cấp khi đang ở nước ngoài, Đại sứ quán hoặc lãnh sự quán của quốc gia mình có thể hỗ trợ trong việc liên lạc với gia đình, cung cấp thông tin về bệnh viện và dịch vụ y tế địa phương, hoặc giúp trong việc gửi tiền để trang trải chi phí y tế.
+ Thiên tai hoặc tình trạng khẩn cấp: Trong trường hợp xảy ra thiên tai, xâm lược, hoặc các tình huống khẩn cấp khác, Bộ Ngoại giao hoặc Đại sứ quán của quốc gia có thể cung cấp hướng dẫn về cách đối phó, cung cấp thông tin về nơi an toàn, và hỗ trợ sơ tán nếu cần thiết.
Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, em hãy :
Cho biết nước B trong trường hợp có quyền đóng cửa kênh đào S không và giải thích.
Trả lời rút gọn:
- Nếu kênh đào S là một phần của lãnh thổ quốc gia được sử dụng theo quy chế quốc tế, nước B có quyền đóng cửa kênh đào này trong một số trường hợp, nhưng phải tuân thủ các quy định của pháp luật quốc tế và thỏa thuận quốc tế có liên quan.
Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, em hãy :
- Cho biết biên giới quốc gia gồm những bộ phận nào. Nêu chế độ pháp lý đối với từng bộ phận.
- Cho biết việc kí kết Hiệp ước hoạch định biên giới lãnh thổ trong trường hợp mang lại những lợi ích như thế nào.
Trả lời rút gọn:
* Bộ phận biên giới quốc gia và chế độ pháp lý:
- Biên giới trên bộ:
+ Các biện pháp địa chính trị, quân sự và kinh tế có thể được sử dụng để bảo vệ và kiểm soát biên giới này.
+ Các thỏa thuận hoặc hiệp định song phương hoặc đa phương có thể được ký kết giữa các quốc gia để quản lý biên giới và giải quyết tranh chấp.
- Biên giới trên biển:
+ Các nguyên tắc của Luật Biển Quốc tế quy định về việc thiết lập biên giới trên biển.
+ Quy định về vùng biển nội địa, vùng biển lưỡng thể và vùng biển quốc tế cũng được xác định và điều chỉnh bởi các thỏa thuận quốc tế.
+ Các quy định về quyền chủ quyền, quyền sử dụng và quản lý tài nguyên trên biển cũng quan trọng trong việc định rõ biên giới trên biển.
- Biên giới trên không:
+ Các quy định hàng không quốc tế và các thỏa thuận quốc tế khác, quy định về không gian hàng không trên biên giới.
+ Các quy định về an ninh hàng không, quản lý không gian hàng không và sử dụng không gian hàng không cũng được điều chỉnh bởi các thỏa thuận quốc tế và luật pháp nội địa.
- Biên giới lòng đất:
+ Các vấn đề liên quan đến biên giới lòng đất thường được điều chỉnh bởi các quy định về lãnh thổ và chủ quyền của các quốc gia.
+ Các vấn đề như quy hoạch đô thị, sử dụng đất, quản lý tài nguyên tự nhiên và bảo vệ môi trường có thể được quy định bởi luật pháp nội địa của mỗi quốc gia, nhưng cũng có thể chịu ảnh hưởng của các hiệp định hoặc thỏa thuận quốc tế khi biên giới đó là biên giới quốc tế.
- Lợi ích của việc kí kết Hiệp ước hoạch định biên giới lãnh thổ trong trường hợp:
+ Tạo điều kiện ổn định
+ Tăng cường hợp tác
+ Bảo vệ quyền lợi
+ Gia tăng niềm tin và ổn định
+ Thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội
Câu hỏi: Dựa vào hình 15.1 và thông tin trong bài, em hãy :
- Cho biết anh A trong trường hợp đã vi phạm quy định nào về các vùng biển thuộc chủ quyền của quốc gia ven biển.
- Cho biết hành vi này sẽ gây ra hậu quả gì.
Trả lời rút gọn:
- Vi phạm quy định về vùng biển thuộc chủ quyền của vùng biển quản lý và kiểm soát bởi Cộng hoà Indonesia.
- Hậu quả của hành vi:
+ Về mặt pháp lý: xử lý hình sự theo luật pháp của Indonesia với các hình phạt như phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc thậm chí là án tù.
+ Về mặt kinh tế: mất mát tài sản, thiệt hại về thiết bị và công cụ đánh bắt, nguồn lợi thủy sản trong tương lai
+ Về mặt ngoại giao: gây ra căng thẳng và xung đột với quốc gia này, ảnh hưởng đến mối quan hệ ngoại giao giữa các quốc gia liên quan.
LUYỆN TẬP
Câu 1: Cho biết quan điểm của em về các nhận định sau và giải thích.
a. Người nước ngoài nhập cảnh với mục đích du lịch thì không được phép làm
việc tại Việt Nam.
b. Quốc gia có toàn quyền quyết định về chế độ pháp lý của dân cư quốc gia mình.
c. Người nước ngoài tạm trú tại Việt Nam thì không được coi là dân cư của Việt Nam.
d. Chế độ tối huệ quốc cho tất cả người nước ngoài đang cư trú trên lãnh thổ
Việt Nam.
e. Tất cả người nước ngoài vi phạm pháp luật trên lãnh thổ Việt Nam sẽ bị xử lý
theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Trả lời rút gọn:
a. Đúng.
b. Đúng.
c. Đúng.
d. Sai.
e. Sai.
Câu 2: Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi.
a. Năm 2016, Chile khởi kiện Bolivia ra Tòa Công lý quốc tế, yêu cầu Toà tuyên bố sông Silala là nguồn nước quốc tế, được điều chỉnh bởi tập quán quốc tế và đồng thời, công nhận các quyền của nước này với tư cách là một quốc gia ven sông. Mặc dù trước đó, hai quốc gia đã thỏa thuận sơ bộ về vấn đề cùng khai thác vùng nước này, tuy nhiên, do Bolivia đã mở một trại sản xuất giống cá hồi được cung cấp từ sông Silala, khiến Chile phản ứng bằng việc tuyên bố sông Silala này là một nguồn nước quốc tế. Theo phán quyết, Tòa án Công lý quốc tế thừa nhận rằng các bên đã đạt được thoả thuận về bản chất của Silala như một nguồn nước quốc tế và cả hai đều đồng ý rằng sông này được điều chỉnh bởi tập quán quốc tế.
Theo em, sau khi được thừa nhận là vùng nước quốc tế, Chile có quyền khai thác nguồn nước đối với sông Silala không?
b. Nước M và nước K là hai quốc gia láng giềng có tranh chấp về đường biên giới trên bộ trong nhiều năm. Lực lượng chấp pháp của hai quốc gia thường xuyên có xung đột nhưng không xảy ra xung đột về vũ trang. Ngày 15 tháng 6, nước K đột ngột có hành vi bắn rocket vào sâu trong lãnh thổ nước M. Cho rằng đây là hành vi gây chiến, xâm phạm chủ quyền quốc gia nên nước M cũng có những động thái đáp trả tương tự.
Hành vi của nước K đã xâm phạm đến quyền đối với lãnh thổ của nước M như thế nào?
c. Mặc dù từ năm 1984, giữa tình Thanh Hoá (Việt Nam) và Hủa Phăn (Lào) đã hoàn thành công tác cắm mốc trên thực địa, nhưng nhân dân vùng biên vẫn còn quen với tập tục cũ, chưa thực sự tuân thủ nguyên tắc của quốc giới nên vẫn còn tình trạng xâm canh, xâm cư. Người dân Hủa Phản phát rẫy canh tác đã xâm canh sang Thanh Hoá sáu điểm với tổng diện tích 41 ha. Người dân Thanh Hoá làm rẫy dã xâm canh sang địa phận Hủa Phăn ở một số điểm với tổng diện tích hơn 20 ha.
Theo em, hành vi xâm canh, xâm cư có vi phạm quy định về biên giới lãnh thổ không? Vì sao?
Trả lời rút gọn:
a. Chile không có quyền khai thác nguồn nước này mà không cần phải tuân theo các quy định và thỏa thuận quốc tế. Quyền lợi và trách nhiệm của Chile trong việc sử dụng nguồn nước này có thể phụ thuộc vào các thỏa thuận hoặc hiệp định cụ thể mà họ thỏa thuận với các quốc gia và tổ chức liên quan.
b. Hành động của nước K được coi là một hành vi xâm phạm đến quyền đối với lãnh thổ của nước M:
- Xâm phạm chủ quyền
- Xâm phạm an ninh và an toàn
- Xâm phạm lãnh thổ
c. Có, hành vi xâm canh, xâm cư như mô tả trong trường hợp là vi phạm quy định về biên giới lãnh thổ của hai quốc gia. Vì:
- Vi phạm chủ quyền và lãnh thổ
- Gây xung đột và mâu thuẫn
- Gây ra tranh chấp và bất đồng giữa hai quốc gia
Câu 3: Em hãy đọc các trường hợp sau và thực hiện yêu cầu.
a. Ngày 5 - 6 - 1992, tại Kuala Lumpur, Việt Nam và Malaysia đã kí Văn bản thỏa thuận hợp tác khai thác chung vùng chồng lấn, chính thức xác nhận tọa độ khu vực chồng lấn theo đường ranh giới thềm lục địa. Trên thực tế, vùng biển giáp ranh giữa Việt Nam và Malaysia tồn tại một vùng biển chồng lấn trên thềm lục địa của hai nước rộng khoảng 2 800 km2. Ngày 6 - 5 - 2009, Việt Nam và Malaysia đã phối hợp trình Báo cáo chung về khu vực thềm lục địa kéo dài liên quan đến hai nước lên Uỷ ban Ranh giới thềm lục địa của Liên hợp quốc. Việc ký kết thỏa thuận giữa hai nước đã mở ra cơ hội hợp tác lâu dài, hòa bình tại khu vực mà cả hai nước đều có quyền chủ quyền.
Cho biết vì sao Việt Nam và Malaysia cần phải ký văn bản thoả thuận hợp tác cùng khai thóc tại khu vực chồng lấn.
b. Quốc gia P xúc tiến việc lắp dặt một số công trình nhân tạo dưới đáy biển ở vị trí cách đường cơ sở của quốc gia M 150 hải lý. Trong quá trình lắp đặt, các Mĩ sư nhận thấy. rằng cần phải cố định các công trình này bằng cách khoan 10 mũi vào đáy biển, họ đã gửi đề xuất này tới Chính phủ quốc gia P. Chính phủ nước này đã đồng ý, cho phép các kỹ sư thi công thăm dò và thực hiện việc khoan cố định 10 mũi vào lòng đất dưới đáy biển tại vị trí lắp đặt.
Em hãy cho biết việc nước P lắp đặt công trình nhân tạo và khoan cổ định vào đáy biển có vi phạm quy định của pháp luật quốc tế không và giải thích.
c. Việt Nam là quốc gia ven biển luôn tuân thủ các quy định của Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 về quyền qua lại không gây hại. Ngày 30 - 1, tàu M (mang quốc tịch nước O) đi vào vùng lãnh hải của Việt Nam, sau khi đi vào khu vực này, tàu M đã tiến hành neo đậu, bốc dỡ hàng hoá sang một tàu biển khác.
Cho biết việc làm của tàu M có phù hợp với quy định của pháp luật quốc tế về quyền chủ quyền của quốc gia ven biển không và giải thích.
Trả lời rút gọn:
a. Vì:
- Tránh xung đột và xung đột tiềm ẩn
- Bảo vệ tài nguyên và môi trường biển
- Tạo điều kiện cho phát triển kinh tế và xã hội
b. Hành động của quốc gia P có thể vi phạm quy định của pháp luật quốc tế. Vì:
- Vi phạm quy định về vùng biển chưa được chủ quyền xác định
- Nguy cơ gây ra tranh chấp và xung đột
c. Hành động của tàu M có thể không phù hợp với quy định của pháp luật quốc tế:
Việc neo đậu và bốc dỡ hàng hoá của tàu M trong vùng lãnh hải của Việt Nam mà không có sự cho phép của Việt Nam có thể được coi là vi phạm quyền chủ quyền và tài phán của Việt Nam trên lãnh hải của mình.
VẬN DỤNG
Câu hỏi: Em hãy tìm hiểu một số nội dung của Luật Biển Việt Nam về các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền chủ quyền của Việt Nam và chia sẻ trước cả lớp.
Trả lời rút gọn:
- Vùng đặc quyền kinh tế, tiếp giáp lãnh hải: Quyền chủ quyền về việc thăm dò, khai thác, quản lý và bảo tồn tài nguyên thuộc vùng nước bên trên đáy biển, đáy biển và lòng đất dưới đáy biển; về các hoạt động khác nhằm thăm dò, khai thác vùng này vì mục đích kinh tế
- Thềm lục địa: Quyền chủ quyền quy định tại khoản 1 Điều này có tính chất đặc quyền, không ai có quyền tiến hành hoạt động thăm dò thềm lục địa hoặc khai thác tài nguyên của thềm lục địa nếu không có sự đồng ý của Chính phủ Việt Nam